Echovirus
ECHO (Enteric Cytopathic Human Orphan) virus to typ wirusa RNA należący do gatunku Enterovirus B, rodzaju Enterovirus z rodziny Picornaviridae. Echowirusy występują przede wszystkim w przewodzie pokarmowym człowieka i mogą powodować różne zakażenia oportunistyczne.
Historia
Pierwsze izolacje echowirusów przeprowadzono na początku lat 50. XX wieku z kału bezobjawowych dzieci – krótko po opracowaniu metody hodowli komórkowych. Nazwa „ECHO” jest skrótem od Enteric Cytopathic Human Orphan virus. Słowo „orphan” oznaczało początkowo, że wirus nie był związany z żadną znaną chorobą. Mimo że później powiązano go z wieloma schorzeniami, oryginalna nazwa pozostała w użyciu.
Budowa wirusa i sposób zakażenia
Echowirus ma średnicę 24–30 nm. Składa się z nagiego kapsydu białkowego (stanowiącego około 75% cząstki) oraz jednoniciowego RNA o długości około 7,5 kilobazy. RNA koduje replikazę, białka strukturalne oraz poliproteinę odpowiedzialną za tworzenie białek strukturalnych i innych elementów potrzebnych do replikacji w komórce gospodarza. Białka strukturalne decydują o zakresie gospodarzy i odgrywają kluczową rolę w dostarczaniu genomu do cytoplazmy nowych komórek.
Repliksja wirusa rozpoczyna się w nosogardzieli, następnie przechodzi do regionalnych węzłów chłonnych. Większość cząstek jest jednak połykana i dociera do dolnego odcinka przewodu pokarmowego, gdzie wiąże się z receptorami na komórkach. Wirus rozprzestrzenia się potem do wielu narządów wtórnych: ośrodkowego układu nerwowego, wątroby, śledziony, szpiku kostnego, serca i płuc. Objawy pojawiają się zwykle 4–6 dni po zakażeniu.
Objawy i diagnostyka
Choroba echowirusowa występuje znacznie częściej u chłopców i dzieci. Zakażenie w pierwszych dwóch tygodniach życia noworodka może prowadzić do bardzo ciężkich, uogólnionych chorób i wysokiej śmiertelności – najczęściej z powodu niewydolności wątroby lub zapalenia mięśnia sercowego. U starszych dzieci i dorosłych rokowanie jest wyraźnie lepsze, choć najczęstszym powikłaniem pozostaje zapalenie mięśnia sercowego.
Typowy przebieg to łagodna, nieswoista choroba z niską gorączką. Może pojawić się wysypka, która zaczyna się na twarzy i schodzi w dół na szyję, tułów i kończyny górne. Echowirus jest jedną z najczęstszych przyczyn aseptycznego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych u dzieci.
Droga zakażenia
Echowirusy przenoszą się głównie drogą fekalno-oralną, choć możliwe jest także zakażenie przez wydzieliny z dróg oddechowych. Do zakażenia dochodzi najczęściej w warunkach zatłoczenia i słabej higieny. Wirus może rozprzestrzeniać się przez zanieczyszczoną wodę, żywność, przedmioty codziennego użytku oraz ręce personelu medycznego.
Leczenie
Nie istnieje obecnie swoiste leczenie przyczynowe echowirusa. Terapia jest wyłącznie objawowa. W badaniach klinicznych stosowano lek przeciwwirusowy pleconaril, który hamuje przyłączanie się wirusa do błony komórkowej i zapobiega uwalnianiu genomu z kapsydu. Lek nie jest jednak szeroko dostępny w standardowej praktyce klinicznej.
Literatura (Bibliografia)
Ryan KJ, Ray CG (red.). Sherris Medical Microbiology. 4th ed. 2004.
